Tuingereedschap Repareren & Onderhouden

|B| De Boon in de Tuin
Ik heb een liefde voor oud gereedschap. Soms moet je iets vervangen of repareren zoals de steel, maar waarom zou je goed gereedschap wegdoen, als je het met een kleine moeite zelf kan repareren? Daarom in deze post alles over onderhoud en reparatie van tuingereedschap. Lees dus snel verder!

Zelf tuingereedschap repareren en onderhouden

Zelf een steel maken

Via Marktplaats had ik een mooie ouderwets-gesmede geulentrekker gekocht zonder steel. Een hele tijd ben ik op zoek geweest naar een goede steel. Na een eindeloze zoektocht op internet en contact met een echte stelenfabriek in Schijndel, heb ik niks kunnen vinden.

Toen bedacht ik me dat ik nog wat lange takken (lot) had liggen van een Catalpa van zo'n 7 á 8 cm dikte. Let er wel even op de dat het hout goed gedroogd is (minimaal half jaar). Anders gaat het hout krimpen en past het niet meer zo mooi.

Op een mooie zondagmiddag ben ik zelf aan de slag gegaan en heb ik deze steel gefabriceerd in 2 uurtjes tijd. Het is mijn eerste keer, dus dat vond ik qua tijd wel meevallen. Mijn gereedschap bestond uit een handbijl, een mes (merk Mora knives) en een handzaag. Dus veel dure spullen heb je niet nodig en de tijdsbesteding valt ook echt reuze mee!

zelf een steel maken


Gebogen steel en stappenplan

De tak had van nature al een mooie gebogen vorm en dat werkt wat ergonomischer. Kijk maar eens naar echte oude gereedschappen, die hebben ook bijna altijd een ietwat gebogen steel. Vroeger wist men echt wel wat fijn werkte, al wisten ze toen nog niet dat het 'ergonomie' heette.

Eerst heb ik met de handbijl grofweg de vorm gemaakt en het meeste hout weggeslagen aan de zijkanten. De steel krijgt dan een beetje een rechthoekige vorm. Daarna met een survivalmes (merk Mora knives) de scherpe kantjes eraf gehaald en het kopeind op maat gemaakt voor de geulentrekker.

De wig heb ik gemaakt van een gedroogd stuk laurierhout. Waarom laurier? Geen bijzondere reden. Dat had ik nog liggen en het was de goede maat. Toen de hele boel in elkaar geschoven, wig erin, op maat gezaagd en klaar is deze Kees. De lengte is +/- 180 cm. Ideaal voor mijn lengte van 184 cm.

zelf een steel maken


zelf een steel maken


Steel handbijl (of ax) vervangen en aanzetten

De steel van mijn handbijl was ook aan vervanging toe. Deze steel heb ik niet zelf gemaakt, maar gekocht in een ouderwetse bouwmaterialenhandel. Zo eentje waar de verkoper je (nog) persoonlijk adviseert en gewoon een sigaretje rookt in de winkel.

Steel bijl vervangen aanzetten
Het oude handvat aan de bijl

De oude steel heb ik eruit geboord, want die zat nogal vast. Door naast elkaar telkens een gat door en door te boren, ontstaat er een holte in het midden. De buitenkanten van de steel kan je dan met wat kracht naar binnen buigen. De steel kun je dan eruit slaan met een drijver of een grote oude schroevendraaier.


Steel bijl vervangen aanzetten
De bijlkop met gaten in het handvat


Daarna heb ik het nieuwe handvat op maat gemaakt. Wees daar wel heel voorzichtig mee, want als je er teveel afhaalt dan past het handvat niet meer en heb je niks meer aan je handvat.

Toen het handvat mooi door de bijl kwam heb ik de wig erin geslagen. Hierdoor wordt de kop netjes uit elkaar geduwd tegen de zijkanten van de bijl en zit hij mooi strak. Daarna heb ik nog een kleine stalen wig in de breedte geslagen zodat de steel ook mooi voor en achter aansluit.

Steel bijl vervangen aanzetten


Steel bijl vervangen aanzetten

In onderstaande video wordt stapsgewijs uitgelegd hoe je zelf de steel van een bijl / ax vervangt. In het Engels heet dit 'hanging an axe'. Als je daarop zoekt in Youtube dan vind je nog veel meer voorbeelden. Handig!





Tuingereedschap reinigen / schoonmaken

Het belang van schoon gereedschap moet je niet onderschatten. Spoel het na gebruik even af met wat water en droog het met een doek. Je kunt er eventueel nog met de staalborstel overheen. Vooral groene aanslag is wat lastig verwijderen met alleen water. Je kunt daarvoor ook staalwol gebruiken, dat je ook gebruikt voor de kookplaat. Dat werkt echt goed.

Met name alle gereedschap waarmee je snoeit moet je goed schoonmaken. Omdat je met dit gereedschap echt in de plant komt, is het van belang om te voorkomen dat je eventuele bacteriën en virussen overbrengt van de ene naar de andere plant. Na elke snoeibeurt even de sappen en harsen verwijderen door bijvoorbeeld de snoeischaar even langs je broek te halen. Regelmatig even in een sopje met afwasmiddel is ook goed. De grotere bladen van de heggenschaar kun je makkelijk reinigen met wasbenzine.

Gereedschap dat de grond in gaat (zoals spade, bats, plantschopje etc.) kun je met een harde borstel goed schoonborstelen zodat alle grond eraf is.

Tuingereedschap smeren / invetten / bewaren

Nadat je het gereedschap schoongemaakt hebt, spuit je er wat olie op (bijvoorbeeld WD40 of iets anders). Voor draaiende delen en om bladen in te smeren gebruik ik ook nog wel eens Vaseline, maar je kunt ook Silliconenspray gebruiken. Beiden werken prima.

De vuistregel is eigenlijk "zorg ervoor dat het in ieder geval niet droog is". Het teveel aan olie/vet veeg je af met een doek. Doe dat ongeveer twee keer per jaar. Houten delen kun je heel licht opschuren met een fijn schuurpapier (korrel 200 of meer) en daarna in de olie zetten met gekookte lijnzaadolie of zonnebloemolie.

Smeertip van Arie (in de comments): "vul een oud handzeepflesje met zonnebloemolie (aanv. of lijnolie). Dit doseert makkelijk!"

Zelf werk ik met name met lijnzaadolie die ik gekocht heb bij de Boerenbond. Dat wrijf ik erop met een stuk keukenpapier. Na 15 minuten wrijf ik de overtollige olie er vanaf met een doek en dan droogt het mooi in tot een harde beschermlaag. Klaar voor een heel nieuw tuinseizoen!

Felco snoeischaar en tuingereedschap slijpen 

Alles waar je mee knipt of snoeit moet altijd scherp zijn en verdienen dus regelmatig een slijpbeurt. Dat doe je eigenlijk altijd aan het einde of aan het begin van elk tuinseizoen. Dus ongeveer in februari voor de voorjaarssnoei (begin seizoen) of eind november na de herfst/wintersnoei (eind seizoen).
Vergeet ook niet om even een staalvijl over je schoffel en spade te halen. Zo blijven de randen lekker scherp.

Het slijpen van de snoeischaar vraag om iets meer precisie. Voor tussendoor wat aanscherpen pak ik een aanzetstaal. Een paar keer de snoeischaar erlangs volstaat voor mij. Voor de jaarlijkse slijpbeurt gebruik ik een wetsteen. Het makkelijkste is het om de snoeischaar uit elkaar te halen, dan kun je meteen alles reinigen en invetten. Laat de wetsteen vooraf een uurtje in het water liggen zodat hij zich goed vol kan zuigen met water. Zet het mes van de snoeischaar met de snijkant (de schuine kant) op de steen en maak een vloeiende beweging op en neer. Let erop dat je de hoek waarmee je met het mes de wetsteen raakt, continu hetzelfde is. Dat valt niet altijd mee, maar met een beetje oefening lukt dat best.


Tuingereedscahp veilig opbergen

Om je schone en scherpe gereedschap goed te houden berg je het op een veilige plek op. Dus in een hoes (bijl, messen, snoei- en takkenschaar) of je hangt het ergens op zodat het van de grond is en vocht er niet bij kan. Gereedschap dat rondslingert raakt namelijk erg snel bot omdat je snijgedeelte van alles kan raken. Zorg er verder voor dat het gereedschap droog opgeborgen is. Zo heeft roest de minste kans.

Meer voorbeelden en video's van onderhoud

Wil je meer voorbeelden of inspiratie? Het web staat vol met filmpjes, ik heb alvast een kleine selectie voor je gemaakt. Hieronder drie personen die gek zijn van gereedschap, er graag mee werken en je laten hoe je op een redelijk eenvoudige manier je gereedschap herstelt en onderhoudt.


  • Videokanaal van Wrangler star - een gelovige Amerikaanse handyman met handige video's die enorm veel bekeken zijn over bomen kappen, gereedschapsonderhoud, smidswerk en veel meer
  • Videokanaal van Harry Rogers - een Engelsman die hout op de traditionele manier bewerkt (zoveel mogelijk zonder stroom). Ook laat hij af en toe wat smidswerk zien.

Jouw project: leuk om te horen!

Ben jij ook bezig met een herstelproject of heb nog een goede tip? Laat vooral een reactie achter. Ik ben heel erg benieuwd!

Deel dit bericht